Οι αιτίες και η λογική των μπλόκων

Τα μπλόκα έλαβαν χώρα κατά την περίοδο της Γερμανοφασιστικής Κατοχής. Δεν ήταν τυχαίες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Ήταν καλά σχεδιασμένες επιχειρήσεις με σαφή στρατιωτικό σχεδιασμό.
Κυρίως οργανώνονταν σε συνοικίες που είχαν αναπτυγμένη αντιστασιακή δράση και βαθιές ιδεολογικές  και ψυχικές ρίζες. Σκοπός ήταν να αποδυναμώσουν το αντιστασιακό κλίμα, να αποδυναμώσουν την επιρροή του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ στο λαό, να εκφοβίσουν το λαό και να τον στρέψουν κατά της οργανωμένης αντίστασης. Από την Άνοιξη του 1944 τα μπλόκα στόχευαν και στην εκπλήρωση μιας από τις ιδεοληψίες του Χίτλερ, τη βίαιη επίταξη της εργατικής δύναμης της Ευρώπης για τους στρατιωτικούς και οικονομικούς σκοπούς της Γερμανίας.

Στα μπλόκα συλλάμβαναν κυρίως όσους είχαν ενεργό συμμετοχή στην αντίσταση, αλλά πάρα πολλές φορές  η αντιστασιακή δράση δεν ήταν κριτήριο σύλληψης. Πολλά ήταν τα θύματα από τα μπλόκα που δεν είχαν καμία ανάμειξη με την οργανωμένη αντίσταση. Όταν το αρχηγείο των SS στην Ελλάδα έδινε εντολή για τουφεκισμό καθόριζε μόνο τον αριθμό των θυμάτων και όχι τα ονόματά τους, γιατί η δικαιοσύνη των SS είχε στην ουσία αφήσει κατά μέρος την έννοια της προσωπικής ενοχής, στη λογική του εκφοβισμού και των ευθυνών όλου του ελληνικού λαού. Για πολλές συνοικίες τα μπλόκα έγιναν το ισοδύναμο των αντιποίνων ενάντια στα χωριά, η κύρια πηγή εκείνου του απρόβλεπτου φόβου και της ανασφάλειας που οι αρχές κατοχής ήθελαν να χαράξουν στο μυαλό του άμαχου πληθυσμού. Δυνάμεις Γερμανών μαζί με τα εξοπλισμένα απ΄ τους κατακτητές Τάγματα Ασφαλείας κύκλωναν τις συνοικίες κυρίως λίγο πριν ξημερώσει και από τα μεγάφωνα πρόσταζαν όλους τους άνδρες να κατέβουν στην κεντρική πλατεία. Έπειτα χωροφύλακες και ταγματασφαλίτες άρχιζαν να ερευνούν τα σπίτια με διαταγή να πυροβολούν όποιον βρουν να κρύβεται.

Τα περισσότερα μπλόκα έγιναν με εντολή του Δρ. Βάλτερ Μπλούμε, διοικητή για τις υποθέσεις ασφαλείας των SS και στενό βοηθό του διοικητή των SS, Βάλτερ Σιμάνα. Ο Μπλούμε ήταν αυτός που ανάπτυξε τη «Θέση του Χάους» , που αφορούσε τις συστηματικές αντικουμμουνιστικές επιχειρήσεις στα προάστια της Αθήνας και του Πειραιά.

Ο Βάλτερ Σιμάνα παραδεχόταν ανοιχτά πως ο στόχος του ήταν να σπείρει τη διχόνοια ανάμεσα στους Έλληνες, ώστε «να επιτρέψει στους Γερμανούς να κάθονται πιο πίσω και να κοιτάνε με την ησυχία τους τη μάχη». Έτσι τα Τάγματα Ασφαλείας και η Χωροφυλακή αναλάμβαναν τον κύριο ρόλο στα μπλόκα για λογαριασμό των Ναζί, έχοντας πάντα όμως μαζί τους ισχυρότατες γερμανικές δυνάμεις.